سطح پرولاکتین (PRL)

PROLACTIN LEVEL (PRL)

 

مقادیر طبیعی

مردان بالغ:     ng/ml  0-20   یا       <             mcg/L20(واحد SI)

زنان بالغ:         0-25 ng/ml یا        <             mcg/L 25 (واحد SI)

زنان  باردار:      20-400 ng/ml     <              mcg/L  20-400 (واحد SI)

کاربرد

سطح پرولاکتین برای تشخیص و کنترل آدنوم های هیپوفیز ترشح کننده پرولاکتین استفاده می شود .

توضیح آزمایش :

پرولاکتین هورمونی است که توسط غده هیپوفیزیپیشین (آدنوهیپوفیز) ترشح میشود. پرولاکتین در زنان باعث شیردهی میگردد. نقش آن در مردان نامشخص است.ترشح پرولاکتین تحت تنظیم عوامل مهار کننده و آزاد کننده ی پرولاکتین میباشد که از هیپوتالاموس ترشح میشود.هورمن آزاد کننده ی تیروئید((TRH هم باعث تحریک تولید پرولاکتین می گردد. طی خواب , سطح پرولاکتین به 2-3 برابر افزایش میابد و سطح خونی آن به حد زنان باردار میرسد . افزایش ناگهانی این هورمون در تحریک پستان, بارداری ,شیردهی استرس یا ورزش مشاهده میشود. پرولاکتین در بیماران دچار آدنوم اسیدوفیل یا کروموفوب هیپوفیز مترشحهPRL  افزایش می یابد.

افزایش متوسط سطح سطح پرولاکتین در زنان دچار آمنوره ثانویه(یعنی بعد از بلوغ) , گالاکتوره , هایپوتیروئیدی اولیه,سندرم تخمدان پلی کیستیک و بی اشتهایی مشاهده میشود. تومورهای پارانئوپلاستیک (همانند سرطان ریه )هم باعث ترشح شدن نابجای پرولاکتین می گردند. به طور کلی سطح بسیار بالای پرولاکتین بیشتر به دلیل آدنوم هیپوفیز می باشد تا آن که به موجب سایرعلل باشد.

سطح پرولاکتین برای شناسایی و کنترل آدنوم های هیپوفیز استفاده می شود. درمان موفقیت آمیز آن با کاهش سطح سرمی پرولاکتین همراه است. اندازه گیری های مکرر سطح پرولاکتین برای بررسی موفقیت درمان هم صورت میگیرند. آزمایش های تحریکی (با TRH یاکلرپرومازین) و مهاری (بالوودوپا) برای پرولاکتین وجود دارند که به شناسایی افتراقی آدنوم هیپوفیز از سایر علل مادرزادی تولید پرولاکتین کمک می کنند.

عوامل مداخله گر

استرس ناشی از بیماری ,  تروما , جراحی و یا حتی ترس از آزمایش خون باعث افزایش پرولاکتین می شود.در بیمارانی  – که از خونگیری میترسند – بهتر است ابتدا یک سالین لاک گذاشته شود و سپس دو ساعت بعد خونگیری صورت گیرد.

فنوتیازین ها, قرص های ضد بارداری رزرپین, اپیات ها , وراپامیل, آنتاگونیست های هیستامین, مهارکننده های , منوآمین اکسیداز, استروژن ها و آنتی هیستامین ها از جمله داروهایی هستند که باعث افزایش سطح آن می شوند.

مشتقات آلکالوئیدی ارگوت , کلونیدین, لوودوپا,  و دوپامین از جمله داروهایی هستند که باعث کاهش سطح آن می شود.

روش کار و مراقبت از بیمار

قبل نمونه گیری:

روش کار را برای بیمار توضیح دهید.

به بیمار بگویید نیاز به ناشتایی نیست.

به بیمار بگویید خونگیری هنگام صبح انجام می شود.

هر گونه داروی مصرفی موثر بر نتایج آزمایش را اطلاع دهید.

هنگام نمونه گیری:

در یک لوله ی درقرمز نمونه خون وریدی بگیرید.

نمونه را سریعا به آزمایشگاه بفرستید, درصورت تاخیر, نمونه را برروی یخ نگه داری کنید.

بعد از نمونه گیری:

محل خونگیری را فشار دهید یا از پانسمان فشاری استفاده کنید.

محل خونگیری را ازنظر خونریزی بررسی کنید.

نتایج آزمایش و اهمیت بالینی

سطوح بالا

 گالاکتوره:گالاکتوره شدید به دلیل افزایش سطح پرولاکتین به وجود می آید .مقدار کم ترشحات پستان کاملا شایع است و پاتولوژیک محسوب نمیشود مگرآن که خونی باشد.

آمنوره: ممکن است بیمارانی که قبلا خونریزی ماهیانه طبیعی داشته اند و بعد خونریزی آنها قطع شده است , سطح پرولاکتین بالایی داشته باشند.

تومور هیپوفیزی مترشحه پرولاکتین : بسیاری از آنها آدنوم های خوش خیم از نوع اسیدوفیل هستند.

بیماری انفیلتراتیوهیپوتالاموس و ساقه ی هیپوفیز ( مانند گرانولوما , سارکوئیدوز)

سرطان متاستاتیک غده هیپوفیز: تخریب پاتولوژیکی هیپوتالاموس یا عیپوفیز باعث از بین رفتن مکانیزم های تنظیم کننده مهار پرولاکتین می شود.

هایپوتیروئیدی: مبتلایان به هایپوتیروئیدی ناشی از نارسایی تیروئید دارای سطح TRH بالایی هستند.TRH محرک تولید پرولاکتین هم می باشد

سندرم پارانئوپلاستیک :در این سرطان ها , تولید پرولاکتین به صورت نا به جا صورت میگیرد.

استرس (همانند بی اشتهایی عصبی, جراحی , ورزش شدید , تروما,  بیماری شدید) :پاتوفیزیولوژی این موارد مشخص نیست.

سندرم زین خالی: در رادیوگرافی اشعه x این بیماران زین ترکی بزرگی مشاهده می شود که فاقد آدنوم هیپوفیز است , در حالی که معمولا سطح پرولاکتین بالایی دارند.

سندرم تخمدان پلی کیستیک : پاتوفیزیولوژی آن مشخص نیست.

نارسایی کلیوی: احتمالا , در این بیماران تصفیه ی کلیوی پرولاکتین کاهش می یابد.

سطوح پایین

آپوپلکسی هیپوفیز (سندرم شی هان): زنانی که بعد از زایمان دچار خونریزی شدید می شوند جریان خون در آنها به شدت کند و غده های هیپوفیزدچار انفارکتوس می گردد و سطح پرولاکتین به همراه سایر هورمون های هیپوفیزی کاهش می یابد.

تخریب هیپوفیز در اثر تومور (کرانیوفارنژیوما ):بدیهی است که هر بیمار مخرب غده ی هیپوفیز با کاهش سطح پرولاکتین همراه باشد.